علی آزادگان

Avatar photo
ستاره‌شناس آماتور، معلم نجوم، فیزیک‌دان، نویسنده و مترجم، عکاس و کاندیدای دکتری تخصصی اپتیک

حقایق مشتری: بزرگ‌ترین سیاره منظومه شمسی

مشتری و اقمار گالیله ای

مشتری را در دی ماه 1404 در بهترین وضعیت رصدی‌اش ببینید! در 20 دی ماه، این سیاره به مقابله خواهد رسید و درخشان‌ترین حالت خود را در طول شب خواهد داشت. با کمک برنامک‌های نجومی از قبیل استلاریوم و اسکای‌تونایت مشتری را در آسمان پیدا کنید و برای یادگیری بیشتر …

توضیحات بیشتر »

ده سال نجوم امواج گرانشی

رصدخانه لیزری تداخلسنج امواج گرانشی (لایگو) واضح‌ترین سیگنال حاصل از برخورد سیاه‌چاله‌ها را تاکنون آشکار کرده است که پیش‌بینی‌های کلیدی نظریه نسبیت عام را با نجوم گرانشی تأیید می‌کند. این اندازه‌گیری که همزمان با دهمین سالگرد ثبت نخستین سیگنال لایگو منتشر شده، بخشی از آخرین انتشار داده‌های این رصدخانه است. …

توضیحات بیشتر »

خطر آسیب چشمی و نابودی آسمان شب: ماهواره‌های غول‌پیکر بازتاب‌دهنده نور خورشید

شرکت «رفلکت اوربیتال» قصد دارد با پرتاب ماهواره‌های عظیم بازتاب‌دهنده نور خورشید، شب‌ها را به روز تبدیل کند. این طرح نه تنها ممکن است به بینایی آسیب برساند، بلکه آسمان پرستاره را محو کرده و اکوسیستم شب را تهدید می‌کند. در این مقاله، خطرات این فناوری و واکنش جامعه نجومی …

توضیحات بیشتر »

آخرین اخبار و اطلاعات کلی درباره دنباله‌دار بین‌ستاره‌ای 3I/ATLAS

دنباله دار 3I ATLAS

امسال، میهمانی نادر را در آسمان‌ خود داشتیم – دنباله‌دار بین‌ستاره‌ای 3I/ATLAS! این تنها سومین شیء بین‌ستاره‌ای است که تاکنون کشف شده، و آن را به میهمانی یک‌بار-در-عمر تبدیل می‌کند. اما برخی استدلال می‌کنند که نباید احتمال جالب‌تری را رد کرد: آیا ممکن است کاوشگری فرازمینی باشد که در حال …

توضیحات بیشتر »

اولین رصد برخورد سیارک‌ها در منظومه‌ای نزدیک با تلسکوپ هابل

برخورد سیارک فم الحوت

تلسکوپ فضایی هابل ناسا برای اولین بار به‌طور مستقیم برخورد دو جسم سنگی بزرگ سیارک گونه در منظومه‌ی سیاره‌ای اطراف ستاره‌ی فم‌الحوت را ثبت کرد. این رویداد که پیرامون ستاره‌ای واقع در حدود 25 سال نوری از زمین رخ داده، تصاویری از ابرهای غبارین ناشی از برخورد را به‌نمایش گذاشته …

توضیحات بیشتر »

تانسور چیست، ابزاری هندسی که مسئله نسبیت اینشتین را حل کرد

انیشتین تانسور چیست

تانسورها در سراسر ریاضیات و علوم برای آشکار کردن حقایق هندسی پنهان استفاده می‌شوند. اما تانسور چیست؟ پس از آنکه آلبرت اینشتین در سال ۱۹۰۵ نظریه نسبیت خاص خود را منتشر کرد، یک دهه بعد را صرف تلاش برای ارائه نظریه‌ای درباره گرانش کرد. اما برای سال‌ها، مدام با یک …

توضیحات بیشتر »

حرکت رجوعی سیارات: از توهم دیداری تا کشف حقیقت

حرکت رجوعی

به نقشه ستارگان نگاه کنید؛ مریخ در دل صورت فلکی حمل، ناگهان مسیرش را تغییر داده و به عقب بازمی‌گردد. این توهم ناشی از رقص مداری سیارات و یکی از جذابترین پدیده‌های آسمان شب به نام حرکت رجوعی است. ستارگانِ ثابت، همواره الگویی قابل پیشبینی در آسمان ترسیم می‌کنند، اما …

توضیحات بیشتر »

چرا زودترین غروب سال در انقلاب زمستانی رخ نمی‌دهد؟

انقلاب زمستانی از نظر طول روز، کوتاه‌ترین روز سال است، اما نه دیرترین طلوع سال را دارد و نه زودترین غروب سال را. این به دلیل ناهماهنگی بین روش‌های امروزی سنجش زمان و نحوه اندازه‌گیری زمان با استفاده از خورشید است که به آن معادله زمان می‌گویند. زودترین غروب، چند …

توضیحات بیشتر »

کشف شکرها، «آدامس»، و غبار ستاره‌ای در نمونه‌های سیارک بنو ناسا

سیارک بنو همچنان سرنخ‌های جدیدی درباره بزرگ‌ترین پرسش‌های دانشمندان در مورد شکل‌گیری منظومه شمسی اولیه و منشأ حیات ارائه می‌دهد. به‌عنوان بخشی از مطالعه در حال انجام روی نمونه‌های دست‌نخورده‌ای که توسط فضاپیمای OSIRIS-REx ناسا (Origins, Spectral Interpretation, Resource Identification, and Security–Regolith Explorer) به زمین آورده شده‌اند، سه مقاله جدید …

توضیحات بیشتر »

خبرنامه فارسی ماه نوامبر 2025 دفتر ترویج نجوم اتحادیه بین‌المللی نجوم

یک سالِ «زنان فیزیک خورشیدی» در سال ۲۰۲۵، هم‌زمان با رسیدن خورشید به اوج فعالیت خود، جهان شاهد مجموعه‌ای شگفت‌انگیز از رویدادهای خورشیدی بوده است. این لحظهٔ نادر در چرخهٔ خورشیدی الهام‌بخش دفتر ترویج نجوم اتحادیه بین‌المللی نجوم شد تا برنامه امسال «زنان و دختران در نجوم» را به زنان …

توضیحات بیشتر »