علی آزادگان

عکس آواتار
ستاره‌شناس آماتور، معلم نجوم، فیزیک‌دان، نویسنده و مترجم، عکاس و کاندیدای دکتری تخصصی اپتیک

اولین رصد برخورد سیارک‌ها در منظومه‌ای نزدیک با تلسکوپ هابل

برخورد سیارک فم الحوت

تلسکوپ فضایی هابل ناسا برای اولین بار به‌طور مستقیم برخورد دو جسم سنگی بزرگ سیارک گونه در منظومه‌ی سیاره‌ای اطراف ستاره‌ی فم‌الحوت را ثبت کرد. این رویداد که پیرامون ستاره‌ای واقع در حدود ۲۵ سال نوری از زمین رخ داده، تصاویری از ابرهای غبارین ناشی از برخورد را به‌نمایش گذاشته …

توضیحات بیشتر »

تانسور چیست، ابزاری هندسی که مسئله نسبیت اینشتین را حل کرد

انیشتین تانسور چیست

تانسورها در سراسر ریاضیات و علوم برای آشکار کردن حقایق هندسی پنهان استفاده می‌شوند. اما تانسور چیست؟ پس از آنکه آلبرت اینشتین در سال ۱۹۰۵ نظریه نسبیت خاص خود را منتشر کرد، یک دهه بعد را صرف تلاش برای ارائه نظریه‌ای درباره گرانش کرد. اما برای سال‌ها، مدام با یک …

توضیحات بیشتر »

حرکت رجوعی سیارات: از توهم دیداری تا کشف حقیقت

حرکت رجوعی

به نقشه ستارگان نگاه کنید؛ مریخ در دل صورت فلکی حمل، ناگهان مسیرش را تغییر داده و به عقب بازمی‌گردد. این توهم ناشی از رقص مداری سیارات و یکی از جذابترین پدیده‌های آسمان شب به نام حرکت رجوعی است. ستارگانِ ثابت، همواره الگویی قابل پیشبینی در آسمان ترسیم می‌کنند، اما …

توضیحات بیشتر »

چرا زودترین غروب سال در انقلاب زمستانی رخ نمی‌دهد؟

انقلاب زمستانی از نظر طول روز، کوتاه‌ترین روز سال است، اما نه دیرترین طلوع سال را دارد و نه زودترین غروب سال را. این به دلیل ناهماهنگی بین روش‌های امروزی سنجش زمان و نحوه اندازه‌گیری زمان با استفاده از خورشید است که به آن معادله زمان می‌گویند. زودترین غروب، چند …

توضیحات بیشتر »

کشف شکرها، «آدامس»، و غبار ستاره‌ای در نمونه‌های سیارک بنو ناسا

سیارک بنو همچنان سرنخ‌های جدیدی درباره بزرگ‌ترین پرسش‌های دانشمندان در مورد شکل‌گیری منظومه شمسی اولیه و منشأ حیات ارائه می‌دهد. به‌عنوان بخشی از مطالعه در حال انجام روی نمونه‌های دست‌نخورده‌ای که توسط فضاپیمای OSIRIS-REx ناسا (Origins, Spectral Interpretation, Resource Identification, and Security–Regolith Explorer) به زمین آورده شده‌اند، سه مقاله جدید …

توضیحات بیشتر »

خبرنامه فارسی ماه نوامبر ۲۰۲۵ دفتر ترویج نجوم اتحادیه بین‌المللی نجوم

یک سالِ «زنان فیزیک خورشیدی» در سال ۲۰۲۵، هم‌زمان با رسیدن خورشید به اوج فعالیت خود، جهان شاهد مجموعه‌ای شگفت‌انگیز از رویدادهای خورشیدی بوده است. این لحظهٔ نادر در چرخهٔ خورشیدی الهام‌بخش دفتر ترویج نجوم اتحادیه بین‌المللی نجوم شد تا برنامه امسال «زنان و دختران در نجوم» را به زنان …

توضیحات بیشتر »

خبرنامه فارسی ماه اکتبر ۲۰۲۵ دفتر ترویج نجوم اتحادیه بین‌المللی نجوم

تشکر 100 ساعت نجوم

خبرنامه فارسی ماه اکتبر ۲۰۲۵ دفتر ترویج نجوم اتحادیه بین‌المللی نجوم نجوم در عمل سپاسگزاری: مشارکت‌کنندگان پخش زنده ۲۴ ساعته “۱۰۰ ساعت نجوم” هم‌چنان که طنین پخش زنده جهانی ۲۴ ساعته ما محو می‌شود، دفتر IAU برای ترویج نجوم صمیمانه از هر فرد یا گروهی که پخش زنده جهانی ۲۴ …

توضیحات بیشتر »

درک ما از چگونگی تشکیل بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین دهانه برخوردی (آیتکن) ماه اشتباه بود

یک تصویر هنری از ماه که لایه بزرگی از مواد KREEP را در اطراف حوضه قطب جنوب-آیتکن نشان می‌دهد.

مطالعه‌ای جدید نشان داده که درک ما از دهانه حوضه قطب جنوب-آیتکن، کاملاً برعکس بوده است. این بدان معناست که فضانوردان در مأموریت آینده ناسا به نام آرتمیس ۳ ممکن است بتوانند نمونه‌های ارزشمندی از مواد رادیواکتیو باستانی موسوم به «کریپ» (KREEP) را جمع‌آوری کنند. مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد که …

توضیحات بیشتر »

خبرنامه فارسی ماه سپتامبر ۲۰۲۵ دفتر ترویج نجوم اتحادیه بین‌المللی نجوم

ستاره‌شناسی در عمل ۱۰۰ ساعت ستاره‌شناسی: برنامه زنده ۲۴ ساعته اکنون آنلاین است دفتر ارتباطات نجومی اتحادیه بین‌المللی نجوم (OAO) و انجمن بین‌المللی سیاره‌نما (IPS) خوشحالند اعلام کنند که برنامه کامل پخش زنده ۲۴ ساعته از آسمان‌نمای آکاشی در طی رویداد ۱۰۰ ساعت ستاره‌شناسی (۲ تا ۵ اکتبر ۲۰۲۵) اکنون …

توضیحات بیشتر »

بهترین اجرام اعماق آسمان مهر ماه ۱۴۰۴

اجرام مهر ماه

مهر ماه از نظر اجرام اعماق آسمان بسیار متنوع است – می‌توانید انواع آن‌ها را در آسمان شب ببینید! در این مقاله، با کهکشان‌ها، سحابی‌ها و خوشه‌های ستاره‌ای آشنا می‌شوید که در مهر قابل رصد و عکاسی هستند. از برنامه آسمان امشب (Sky Tonight) استفاده کنید تا به راحتی هر …

توضیحات بیشتر »