اوج بارش شهابی برساوشی این هفته است، پیشبینی میشود اوج بارش در ساعت ۱۸:۲۳ در تاریخ ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ رخ دهد. بنابراین شامگاه ۲۱ مرداد احتمالاً بهترین گزینههای شما هستند. اما شبهای قبل و بعد نیز ممکن است خوب باشند. وضعیت آب و هوا را بررسی کنید! و توجه داشته باشید که برساوشیها به تدریج به اوج میرسند، اما پس از اوج به سرعت کاهش مییابند.
زمان رصد: در ساعات قبل از سپیدهدم رصد کنید. در اوایل شب رصد نکنید؛ نقطه کانون بارش هنوز طلوع نکرده است. نقطه کانون – در صورت فلکی برساوش (Perseus) – در اواخر شب طلوع میکند و در هنگام سپیدهدم به بالاترین ارتفاع خود میرسد. به همین دلیل است که شهابها قبل از سپیدهدم بهتر دیده میشوند.
نزدیکترین هلال ماه: مقارنه (محاق) در ساعت ۲۱:۰۷ UTC در تاریخ ۲۱ مرداد رخ میدهد. بنابراین غروب اوج بارش عاری از ماه خواهند بود. علاوه بر این! کسانی که به اندازه کافی خوششانس هستند که خورشیدگرفتگی کامل ۲۱ مرداد را رصد کنند، ممکن است در زمان گرفتگی کامل شهاب برساوشی را نیز ببینند. این فوقالعاده شگفتانگیز خواهد بود!
مدت بارش: ۲۳ تیر تا ۱۰ شهریور. این دوره زمانی است که ما در فضا از میان جریان شهابها عبور میکنیم. اما به یاد داشته باشید که شهابها پس از صبح روز اوج به سرعت کاهش مییابند.
تعداد شهابهای مورد انتظار در اوج، در شرایط ایدهآل: در آسمان تاریک و بدون ماه، رصدگران اغلب ۹۰ شهاب در ساعت یا بیشتر گزارش میدهند. بارش شهابی برساوشی مرداد، غنی و پیوسته است. شهابها رنگارنگ هستند و بسیاری از آنها درخشانند. و اغلب دنبالههای پایداری از خود به جای میگذارند. همه این عوامل، بارش برساوشی را به محبوبترین بارش شهابی برای نیمکره شمالی تبدیل کرده است.
فهرست مطالب
کانون بارش برساوشی
در حوالی روز اوج، اگر همه شهابهای برساوشی را به عقب دنبال کنید، به نظر میرسد از صورت فلکی برساوش، در نزدیکی خوشه دوتایی معروف ایکس و هاش (Double Cluster) سرچشمه میگیرند. از این رو، این بارش به افتخار صورت فلکی برساوش نامگذاری شده است.
البته، هیچ ارتباط واقعی بین نقطه کانون بارش و صورت فلکی برساوش وجود ندارد. ستارگان برساوش سالهای نوری زیادی دورتر هستند، در حالی که این شهابها در ارتفاع حدود ۱۰۰ کیلومتر بالای سطح زمین میسوزند.
دنبالهدار منشا برساوشیها
دنبالهدار مسئول بارش شهابی برساوشی، دنبالهدار نسبتاً بزرگی به نام 109P/سوئیفت-تاتل (Swift-Tuttle) است. این دنبالهدار تقریباً هر ۱۳۳ سال یک بار به دور خورشید میگردد. لوئیس سویفت از ماراتن، نیویورک، آن را در ۱۶ ژوئیه ۱۸۶۲ با یک تلسکوپ شکستی ۱۱ سانتیمتری (۴.۳ اینچی) به صورت بصری کشف کرد. او بلافاصله آن را گزارش نکرد، زیرا فکر میکرد دنبالهدار اشمیت (که دو هفته قبل کشف شده بود) را میبیند. سپس، سه روز بعد، هوراس تاتل آن را از رصدخانه هاروارد پیدا کرد. دانشمندان محاسبه کردند که دنبالهدار در ۱۲۰ سال دیگر بازخواهد گشت. یعنی در سال ۱۹۸۲ دوباره آن را خواهیم دید.
خب، سال ۱۹۸۲ آمد و رفت و دنبالهدار ظاهر نشد. اوه! دوباره به تختهها برگشتند و این بار، ظاهر یک دنبالهدار در سال ۱۷۳۷ به عنوان ظاهر اولیه احتمالی در نظر گرفته شد. حالا دوره مداری بیشتر شبیه ۱۳۰ سال بود. برایان مارسدن عناصر مداری جدید و یک پیشبینی از مکان یافتن آن برای بازگشت در سال ۱۹۹۲ منتشر کرد.
در دهه ۱۹۸۰، بسیاری از شکارچیان بصری دنبالهدار، گاهی اوقات بخشی از آسمان را که قرار بود دنبالهدار در آن ظاهر شود، پوشش میدادند. فوران شهابهای برساوشی در سال ۱۹۹۱ نشان داد که دنبالهدار احتمالاً در راه بازگشت است. فوران دیگری در سال ۱۹۹۲ به نظر این موضوع را تایید کرد.
در ۲۶ سپتامبر ۱۹۹۲، تسوروهیکو کیوچی، اخترشناس آماتور و شکارچی دنبالهدار، دنبالهدار را در آسمان عصر، درست در شمال کاسه ملاقه بزرگ (دب اکبر) پیدا کرد. با دانستن محل جستجو، ۱۶ ساعت بعد این دنبالهدار را رصد کردند و تخمین روشنایی آن را ۵ برابر درخشانتر از گزارش اولیه برآورد کردند. سپس دیگران این موضوع را تایید کردند. بعدها، گری سرونیک پیشنهاد کرد که دنبالهدارهای مشاهده شده در سالهای ۶۹ قبل از میلاد و ۱۸۸ میلادی نیز جلوههایی از این دنبالهدار بودهاند، نظریهای که بعداً تایید شد.
آیا شهابهای برساوشی به زمین برخورد میکنند؟
شهابهایی که سالم به زمین برخورد میکنند، شهابسنگ (meteorite) نامیده میشوند. اما تعداد کمی – اگر اصلاً – از شهابهای بارشهای سالانه به شهابسنگ تبدیل میشوند. این عمدتاً به دلیل طبیعت سست و شکننده بقایای دنبالهدارها است. دنبالهدارها از یخ ساخته شدهاند. از سوی دیگر، بیشتر شهابسنگها بقایای سیارکهای سنگی یا فلزی هستند.
در افسانههای ستارهشناسی یونان باستان، برساوش پسر زئوس (خدای خدایان) و دانائه (انسان فانی) است. گفته میشد که بارش برساوشی یادآور زمانی است که زئوس به دیدار دانائه، مادر برساوش، در بارانی از طلا رفت.
پس به ماهیت زودگذر شهابهای بارشها فکر کنید، در حالی که در سال ۱۴۰۵ بیرون ایستادهاید و برساوشیها را تماشا میکنید. بیشتر شهابها بدون دیده شدن به جو زمین برخورد میکنند. میتوانید هر شهاب برساوشی را که در سال ۱۴۰۵ میبینید، برای لذت تماشای شما در نظر بگیرید!
خلاصه: بارش شهابی برساوشی این هفته به اوج میرسد! بهترین زمان بین نیمهشب و سپیدهدم است. اوج بارش در شامگاه ۲۱ و ۲۲ مرداد است، اما در صبحهای اطراف آنها نیز رصد کنید.
