ابوریحان محمد بن احمد بیرونی (۹۷۳–۱۰۴۸ میلادی) بی‌گمان یکی از درخشان‌ترین چهره‌های علمی تاریخ تمدن اسلامی است. دایرهالمعارف علوم چاپ مسکو، او را «دانشمند همه قرون و اعصار» خوانده است.بیرونی در حوزه‌های گوناگونی چون ریاضیات، جغرافیا، تاریخ، داروشناسی و انسان‌شناسی صاحب‌نظر بود، اما بی‌تردید نجوم و اخترشناسی مهم‌ترین و پربارترین …

در دی ماه ۱۴۰۴، یک موشک فالکون ۹ دو ماموریت را به سمت ماه پرتاب کرد: «بلو گوست» (Blue Ghost) و «هاکوتو-آر» (Hakuto-R). پس از اینکه مرحله بالایی موشک فالکون ۹ ماموریت تقویت خود را به پایان رساند، به یکی دیگر از قطعات زباله‌های فضایی تبدیل شد. اما اکنون – …

اخترشناسان بر اساس مدارهای عجیب دو قمر از میان قمرهای متعدد مشتری، محاسبه کرده‌اند که این غول گازی زمانی دو برابر اندازه‌ی فعلی خود بوده است و اکنون در حال کوچک‌شدن است. طبق مطالعه‌ای جدید، مشتری، بزرگ‌ترین سیاره‌ی منظومه‌ی شمسی، در گذشته حتی بزرگ‌تر بوده است و کوچک‌شدن آن قابل …

یافته‌های جدید نشان می‌دهد یخ عطارد به صورت سریع انباشته شده، نه اینکه به تدریج و در طولانی مدت تامین شده باشد. برخوردی عظیم و منفرد ممکن است آب را به سرعت در سراسر عطارد پخش کرده و مقدار زیادی از آن را در دهانه‌های قطبی همیشه در سایه محبوس …

تا به امروز، اخترشناسان وجود کمی کمتر از ۶۳۰۰ سیاره فراخورشیدی را تایید کرده‌اند. تحقیقات جدید می‌تواند بیش از دو برابر این عدد را به یکباره افزایش دهد و ۱۰ هزار سیاره فراخورشیدی جدید بالقوه اضافه کند. بله، درست خواندید. عدد یک با چهار صفر. پروژه T16 و ماهواره TESS …

اگر به خرید تلسکوپ فکر می‌کنید، احتمالاً با دو نام آشنا شده‌اید: نیوتنی و اشمیت-کاسگرین. هر دو از محبوب‌ترین طرح‌های اپتیکی در میان منجم‌های آماتور هستند، اما تفاوت های اساسی در ساختار، کاربرد، هزینه و کیفیت تصویر دارند. در این مقاله، بدون ورود به فرمول‌های پیچیده، هرکدام را معرفی می‌کنیم، …

در تاریخ ۸ اسفند ۱۴۰۴، شش سیاره در آسمان پس از غروب خورشید هم‌راستا شده و قابل مشاهده خواهند بود: عطارد، زهره، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون. در این همراستایی سیارات چهار سیاره با چشم غیرمسلح قابل رصد هستند (اگرچه ممکن است دیدن عطارد چالش‌برانگیز باشد)، در حالی که برای …

در دستاورد شگفت‌انگیز نجومی، دانشمندان برای اولین بار تصویری از دو سیاهچاله که در حال چرخش به دور یکدیگرند، ثبت کرده‌اند. این تصویر سیاهچاله‌های دوتایی، که در سیستم OJ287 قرار دارد، مدرک بصری محکمی برای وجود جفت‌های سیاهچاله ارائه می‌دهد و می‌تواند درک ما از ادغام سیاهچاله‌ها را دگرگون کند. …

ابیراهی اپتیکی (aberrations) مجموعه‌ای از پدیده‌ها هستند که باعث می‌شوند تصویر تشکیل‌شده توسط  تلسکوپ، آینه یا عدسی به‌صورت کامل با منبع نور مطابقت نداشته باشد — تصاویر تار، ستاره‌های کشیده، رنگ‌پریدگی لبه‌ها یا تغییر شکل هندسی میدان. شناخت دقیق این ابیراهی‌ها برای طراحی تلسکوپ، سرویس‌دهی، تصحیح اپتیکی و پردازش تصویر …

تصور کنید در شبی تاریک و صاف ایستاده‌اید و به آسمان نگاه می‌کنید. آنچه می‌بینید، تنها چند نقطه درخشان پراکنده نیست؛ بلکه پرده‌ای عظیم و خیره‌کننده از کهکشان راه شیری است که با هزاران ستاره رنگارنگ، سحابی‌های مه‌آلود و شاید حتی یک کهکشان همسایه آراسته شده است. این منظرۀ باشکوه، …