شرکت «رفلکت اوربیتال» قصد دارد با پرتاب ماهوارههای عظیم بازتابدهنده نور خورشید، شبها را به روز تبدیل کند. این طرح نه تنها ممکن است به بینایی آسیب برساند، بلکه آسمان پرستاره را محو کرده و اکوسیستم شب را تهدید میکند. در این مقاله، خطرات این فناوری و واکنش جامعه نجومی جهانی را بررسی میکنیم.
شرکت «رفلکت اوربیتال» قصد دارد ماهوارههای عظیمی را به فضا بفرستد تا نور خورشید را به مناطقی که شب شده است بازتاب دهد؛ اقدامی که بالقوه میتواند به بینایی آسیب برساند، خواب را مختل کند و آسمان پرستاره را محو نماید.
فهرست مطالب
پایان شب
ماهوارههای درخشان مخابراتی در مدار پایین زمین در حال آغاز ایجاد اختلال در رصدهای نجومی هستند. این صورهای فلکی ماهوارهای — شامل «بلوبرد»، «استارلینک»، «کوئیپر»، «چیانفان» و «گوونگ» — به طور ناخواسته در ساعات تاریکی، نور خورشید را به رصدگران روی زمین بازمیتابانند.
به زودی نوع جدیدی از ماهواره، عمداً نور خورشید را در شب به سطح زمین میتاباند. بر اساس گزارشی در «پیلوداسپیس.کام»، رفلکت اوربیتال ۲۰ میلیون دلار سرمایه جذب کرده تا کار روی صورت فلکی برنامهریزی شده خود را آغاز کند. این شرکت قصد دارد سال آینده فضاپیمایی نمایشی پرتاب کند تا خدماتش را به مشتریان بالقوه معرفی نماید. آن ماهواره ۳۲۴ مترمربعی (۳۴۸۸ فوت مربعی)، حدود پنج برابر بزرگتر از بلوبردهای غولپیکر شرکت «ایاستی اسپیسموبایل» خواهد بود که درخشندگیشان با درخشانترین ستارهها رقابت میکند. ماهواره نمایشی رفلکت اوربیتال پرتو نور خورشید را به نقاطی روی زمین با قطر ۵ کیلومتر (۳ مایل) هدایت خواهد کرد. یک ورقه بازتابدهنده مایلار با شکل خاص، روشناییای معادل ماه کامل ایجاد خواهد کرد.
علاوه بر این، این شرکت برنامه دارد در چند سال آینده ۴۰۰۰ ماهواره بسیار بزرگتر را پرتاب کند. (برای مقایسه، تنها چند صد ماهواره بلوبرد در سالهای آینده برنامهریزی شده است.) هر یک از آن فضاپیماهای بزرگتر حدود سهچهارم یک هکتار را پوشش داده و به مراتب از ماه کامل پرنورتر خواهند بود. تقریباً تمام ستارهها برای ناظران درون مناطق روشن شده روی زمین ناپدید خواهند شد. ساکنان شهرها و نهادهایی که نور را خریداری میکنند، از تاریکی شب محروم خواهند شد، چه برسد به زیبایی آسمان پرستاره.
بازاریابی نور
انگیزه رفلکت اوربیتال، فروش نور بازتابیده خورشید به مزارع انرژی خورشیدی است. «بن نواک»، مدیرعامل شرکت، در کنفرانس بینالمللی انرژی از فضا گفت: «واقعاً عالی میشد اگر بتوانیم کمی انرژی خورشیدی قبل از طلوع و بعد از غروب آفتاب دریافت کنیم، زیرا آنگاه واقعاً میتوانید قیمتهای بالاتری بگیرید و پول بسیار بیشتری به دست آورید.»
تأثیر این ماهوارهها بر رصدخانههای نجومی حرفهای در مکانهای دورافتاده، چندان روشن نیست. این تأسیسات باید خارج از پرتوهای هدفگیریشده نور خورشید باشند، اما ممکن است فضاپیما مقداری از نور را به صورت پراکنده بازتاب دهد که برای همه مکانها مشکلساز خواهد بود. حداقل، نور بازتابیده خورشید هنگام برخورد با جو زمین پراکنده خواهد شد و روشنایی آسمان شب را فراتر از اندازه برنامهریزیشده منطقه روی زمین افزایش خواهد داد.
مسائل ایمنی و زیستمحیطی نیز وجود دارد. همکار من، «ریچارد کول»، محاسبه کرد که فضاپیمای رفلکت اوربیتال به صورت نقطهای نورانی با قدر ۱۵- ظاهر خواهد شد و این پرسش را مطرح کرد که چشم چگونه به آن پاسخ خواهد داد. «جان بارنتاین» از مشاوره دارک اسکای به تحقیقی درباره ایمنی چشم — انجامشده توسط «جیمز لافرمبویز» (فیزیکدان و ستارهشناس آماتور) و «رالف چو» (استاد بیناییسنجی) — اشاره کرد که هشدار میدهد ماهوارههای بازتابدهنده خورشید در این ابعاد ممکن است به چشم آسیب برسانند. تأثیر بازتابهای خورشید بر حیات وحش نیز نگرانیهای بیشتری ایجاد کرده است.
یکی از اعضای تیم رفلکت اوربیتال به «اوربیتالتودی.کام» گفت: «به ما چهار دقیقه فرصت دهید. اگر همه از آن متنفر باشند، میتوانیم آن را خاموش کنیم.» این امر با توجه به مبالغ کلانی که تاکنون سرمایهگذاری شده، بعید به نظر میرسد.
با این حال، این شرکت باید پیش از پرتاب هر ماهوارهای از کمیسیون فدرال ارتباطات مجوز بگیرد و مقاومت در حال شکلگیری است. اخیراً انجمن نجوم آمریکا یک نظرسنجی توزیع کرده تا «نظرات ستارهشناسان، رصدخانهها و کاربران آسمان شب در سراسر جهان را درباره تأثیرات بالقوه ماهوارههای بازتابدهنده پیشنهادی رفلکت اوربیتال بر تحقیقات نجومی و قابلیت رؤیت آسمان شب جمعآوری کند.» تکمیل این نظرسنجی تنها حدود پنج دقیقه طول میکشد و مجله «اسکای اند تلسکوپ» از همه ستارهشناسان آماتور دعوت میکند تا پاسخ دهند.
