داغ ترین ها
  1. رویدادهای نجومی آسمان در آذر 1398
  2. انتظار فوران شهابی شدید برای بارش آلفا-تک‌شاخی
  3. بارش شهابی اسدی 98
  4. گذر عطارد: اندازه‌گیری فاصله زمین از خورشید
  5. گذر عطارد: 20 آبان 1398
  6. هر روزِ زهره چقدر است؟
  7. نقشه‌های آسمان مفید برای رصدگران
  8. رویدادهای نجومی آبان ماه 1398
  9. در نامگذاری 20 قمر جدید زحل شرکت کنید
  10. 20 قمر جدید برای زحل، شکستن رکورد مشتری
  11. فراسیاره غول‌پیکری که نباید وجود می‌داشت
  12. رویدادهای آسمان در مهر 1398
  13. مهمانی جدید از ورای منظومه شمسی
  14. هند ویکرام را روی ماه پیدا کرد، هنوز بدون ارتباط
  15. آشنایی با ماهواره جاسوسی KH-11
  16. مشخصات ماهواره جاسوسی USA 224 که از سایت سمنان عکاسی کرده است
  17. آمریکا سازمان فضایی ایران را تحریم کرد
  18. ارتباط هند با ماه‌نشین ویکرام قطع شد
  19. سامسونگ فردا گوشی تاشوی خود را در بازار کره عرضه خواهد کرد
  20. تلسکوپ ماموریت WFIRST ناسا وارد مرحله جدید ساخت شد
  21. مدارگرد هندی چاندرایان-2 و ماه‌نشین ویکرام از یکدیگر جدا شدند
  22. ماه‌نورد چینی ماده‌ای عجیب را در طرف دور ماه یافته
  23. حواشی حادثه در مرکز فضایی امام خمینی
  24. با پاندیا، ایرنه و بقیه آشنا شوید. نامهای جدید 5 قمر مشتری.
  25. کپسول سویوزِ بدون خلبان بالاخره به ایستگاه فضایی متصل شد
  26. خوشه کروی امگا قنطورس
  27. اولین عکس فضاپیمای هندی از ماه
  28. رویدادهای آسمان در شهریور ماه 1398
  29. فوران سیاه‌چاله‌ی مرکز راه شیری موجب افزایش 75 برابری درخشندگی آن شد
  30. تصاویر جدید از ماه‌نورد چینی در هشتمین روز فعالیتش
  • ایران
  • 1398/9/2
  • آخرین به‌روزرسانی 02:37
مبانی نجوم
بارش شهابی
بارشهای شهابی از رویدادهای آسمان شب هستند که هر ماهه رخ می‌دهند و رصد آنها نیز می‌تواند بسیار جذاب و آموزنده باشد. اینجا کمی با مقدمات بارش‌های شهابی آشنا می‌شویم.

شهابها همیشه در آسمان شب دیده می‌شوند. شاید ساعتی نباشد که به نظاره آسمان بنشینید و شهابی نبینید. اما بعضی شبها تعداد شهابها بسیار بیشتر از حال عادی می‌شود. این شبها مصادف با اوج بارشهای شهابی هستند.

بارش شهابی یا شهاب باران یعنی زمین در طی حرکت خود در مدارش به دور خورشید، با توده‌ای از غبار و ذرات باقی‌مانده از دنباله‌دارها (یا بعضی از سیارکها) برخورد می‌کند و تعداد شهابهای رویتی ناگهان افزایش می‌یابد. هر بارش شهابی دارای نام و تاریخ معینی است. تقریبا در هر ماه، چندین بارش شهابی وجود دارد که هر سال با شدت یا ضعف تکرار می‌شود. در کل حدود 100 بارش شهابی تثبیت شده وجود دارد که در این میان فقط 5 یا 6 بارش چشم‌گیر هستند.

هر بارش شهابی دارای "کانون بارش" است. کانون بارش نقطه‌ای از آسمان است که به نظر می‌رسد همه شهابهای آن بارش شهابی از آن نقطه سرچشمه گرفته‌اند (به نظر می‌رسد همه شهابها از آن نقطه بیرون آمده و در آسمان پخش می‌شوند). نام بارش‌های شهابی نیز از محل کانون آنها تعیین شده. مثلا بارش جوزایی، یعنی کانون بارش در صورت فلکی جوزا قرار دارد. یا بارش اتا-دلوی یعنی کانون بارش در نزدیکی ستاره اتا دلو قرار دارد. این متن نیز برای اولین بار در اورانوس نوشته شده.

همانطور که گفتیم منشا این بارشهای شهابی، دنباله‌دارها هستند. دنباله‌دارها با هر بار عبور از مدارشان و دور زدن خورشید، در مدارشان مقدار زیادی از ذرات غبار را به جای می‌گذارند. بنابراین مدارشان همیشه پر از ذرات غبار است. اگر زمین حین گردش به دور خورشید با این رد باقی‌مانده از دنباله‌دارها برخورد کند برخورد این تعداد ذرات موجب بارش شهابی می‌شود. البته زمین هر سال از آن منطقه از فضا عبور می‌کند اما دنباله‌دارها معموله دوره تناوب چند ساله یا چند ده ساله دارند. این موضوع باعث می‌شود که با هر بار عبور زمین از آن نقطه، جمعیت ذرات غبار کمتر و کتر شود و بارش شهابی نیز سال به سال ضعیفتر و ضعیفتر شود. بعد از عبور مجدد دنباله دار مدارش شارژ شده و در سال بعدی زمین با توده فراوانی از دنباله‌دارها روبرو می‌شود و تعداد شهابها ممکن است چندین برابر می‌شود.

از فاکتورهای مهم هر بارش شهابی ZHR (Zenithal Hourly Rate) است. معنی آن "نرخ ساعتی سمت‌الراسی" است. در این سایت به عنوان "نسا" از آن یاد خواهیم کرد. مفهوم آن تعداد شهابهایی است که رصدگری با حد قدری 6.5، اگر کانون بارش در سمت‌الراسش قرار داشته باشد می‌بیند.

مناسبترین زمان برای رصد شهابها و بارشهای شهابی، روز یا شب اوج بارش است که در این روز زمین با متراکمترین بخش توده غبار برخورد می‌کند. در شب بارش نیز بهترین زمان برای رصد، پس از نیمه شب است زیرا جهت جرخش زمین به دور خود به‌صورتی است که در این زمان شهابها را بیشتر و قوی‌تر به دام می‌اندازد.

غیر از روشهای بصری رصد بارشهای شهابی، روشهای عکاسی و رادیویی نیز وجود دارند که برای آگاهی از آنها می‌توانید به مقاله‌های پیشرفته‌تر مراجعه کنید.

در زیر فهرستی از بارشهای شهابی سالیانه را مشاهده می‌کنید. بعضی از این بارشهای شهابی مربوط به نیم‌کره جنوبی هستند که آنها را از روی میل منفی می‌توانید تشخیص دهید.

به اشتراک گذاری این مطلب!

دیدگاه ها

ارسال دیدگاه